การทำก้อนอาหารเห็ดถุง

การทำก้อนอาหารเห็ด

วัสดุที่นำมาใช้ในการทำก้อนอาหารเห็ด

วัสดุที่นำมาใช้ในการทำก้อนอาหารเห็ดมีดังนี้           ขี้เลื่อยไม้เนื้ออ่อน  นิยมใช้ขี้เลื่อยยางพารา เพราะย่อยสลายเร็ว มีสารอาหารที่เห็ดชอบคือ   คาร์บอน,ไนโตรเจน,ลินิน,เซลลูโลส,ส่วนมากสารอาหารเหล่านี้อยู่ในรูปที่เห็ดนำไปใช้   ได้เลย หรือถ้าไม่มีขี้เลื่อยไม้ยางพาราก็ควรจะหาขี้เลื่อยไม้เนื้ออ่อนอย่างอื่นแทนก็ได้เช่น ขี้เลื่อยไม้มะม่วง ขี้เลื่อยไม้นุ่น ขี้เลื่อยไม้ก้ามปู ขี้เลื่อยไม้มะกอก           ส่วน อาหารเสริมอื่นๆ ขี้เลื่อยไม่เบญจพรรณหรือไม้  เนื้อแข็งจะใช้ไม่ได้ เพราะการย่อยสลายยาก แต่ขี้เลื่อยไม้เนื้ออ่อนที่จะนำมาใช้เพาะเห็ดนั้นก็ควรจะเป็นขี้เลื่อยไม้ยางพาราที่เก่า ถ้าใหม่จะใช้ไม่ดี เพราะจะมีอาหารจุลินทรีย์อื่นๆต้องการอยู่มากจะทำให้เกิดความเสียหาย เพื่อนำมาทำก้อนเชื้อเห็ดเพราะเส้นใยเห็ดบางมาก คือ       รำละเอียด เป็นอาหารเสริมที่นิยมใช้กันมาก เพราะรำอุดมไปด้วยโปรตีน และวิตามินบีซึ่งเห็ดต้องการมาก การผสมรำจะผสมเท่าไรก็ได้ แต่เนื่องจากรำมีคุณค่าทางอาหารสูงจึงเป็นที่ต้องการของเชื้อจุลินทรีย์อื่นที่เป็นศัตรูเห็ด ดังนั้นหากเติมรำมากไป โอกาสจะทำให้ก้อนเชื้อเห็ดถูกรบกวนหรือเสีย เนื่องจากเชื้อราจึงมีอยู่ไม่มาก ควรใช้อัตราส่วนที่   พอดี  6 %  จะได้ผลดีที่สุด ถ้าใช้มากกว่านี้จะเสียง่าย ใช้น้อยกว่านี้ ผลผลิตจะต่ำ                          ปูนขาว และยิปซัม เห็ดจะเจริญได้ดีในสภาพเป็นกลาง  ไม่เป็นกรด ไม่เป็นด่างจัดเกินไป คือ ค่าความเป็นกรด ด่าง อยู่ที่ระดับ 6.5-7.2 แต่วัสดุที่นำมาใช้เป็นอาหารเห็ดนั้นส่วนมากจะไม่มีค่ากลาง จึงจำเป็นต้องผสมปูนขาวและยิปซัม     เพื่อให้วัสดุที่นำมาเพาะเห็ดมีสภาพค่าเป็นกลางพอดี          ดีเกลือ  เป็นเกล็ดสีขาว มีธาตุแมกนีเซียม ซึ่งช่วยกระตุ้นการเจริญเติบโตของเส้นใยเร่งการเกิดดอกเห็ดทำให้เห็ดออกดอกเร็วขึ้น แต่ไม่ควรไม่มากเกินไป เพราะจะทำให้ต้นดอกเห็ดยาวหมวกดอกเล็ก            น้ำ จะทำให้อาหารของเห็ดมีความชื้นนิยมผสมน้ำ 60-70% โดยผสมน้ำไปพร้อมๆกับการผสมอาหารเห็ด น้ำจะช่วยให้อาหารของเห็ดย่อยสลาย                                                        กากน้ำตาล ช่วยกระตุ้นการเจริญเติบโตของเส้นใยเร่งการเกิดดอก     อุปกรณ์ที่ใช้ในการทำก้อนอาหารเห็ด ถุงพลาสติกทนร้อน  (ถุงเพาะเห็ด) ขนาด   7 ×11 นิ้ว   คอพลาสติก สำลีอย่างเลว ยางรัดวงเล็ก กระดาษธรรมดาขนาด 4 ×4 นิ้ว กะละมังหรือเข่ง ตาชั่ง บัวรดน้ำหรือถังตักน้ำ   สูตรอาหารเห็ด  สูตรอาหารที่ใช้              ในการเพาะเห็ดโดยใช้ขี้เลื่อยไม้ยางพาราในถุงพลาสติก มีสูตรอาหารที่ใช้ได้กับเห็ดหลายชนิด เช่น เห็ดสกุลนางรม เห็ดหูหนู เห็ดขอนขาว เห็ดลม เห็ดหลินจือ ซึ่งมีดังนี้              ขี้เลื่อยไม้ยางพารา                   100                  กิโลกรัม              รำละเอียด                                6-8                  กิโลกรัม              น้ำตาลทราย                             2                     กิโลกรัม              ปูนขาว                                    1.2                   กิโลกรัม              ยิปซั่ม                                      2                      กิโลกรัม              ดีเกลือ                                     0.2                   กิโลกรัม                      น้ำสะอาด                                 60-70               ลิตร             ในสูตรนี้ อาจตัดน้ำตาลทรายและยิปซั่มออกไปจากสูตรก็ได้ นอกจากนี้ยังมีสูตรอีกหลายสูตร แตกต่างไปตามตำราและฟาร์มเห็ดแต่ละแห่ง สูตรเห็ดนางฟ้า-นางรม              ขี้เลื่อยไม้ยางพารา                              300         กิโลกรัม             รำละเอียด                                           15           กิโลกรัม             ปูนขาว                                                3             กิโลกรัม             ดีเกลือ                                                0.2          กิโลกรัม             ยิปซั่ม , กากน้ำตาล                             3            กิโลกรัม             น้ำ                                                     60% การบรรจุและอัดถุงก้อนอาหารเห็ด การบรรจุและอัดถุง           ในการบรรจุและอัดถุง อาจใช้เครื่องทุ่นแรงก็ได้ ขั้นตอนจะแตกต่างกันไปตามชนิดของเครื่องทุ่นแรง แต่ในที่นี้จะกล่าวถึงเฉพาะการบรรจุและอัดถุงด้วยมือ          1. นำถุงเพาะเห็ดมาคลี่ถุงออก ตักขี้เลื่อยลงในถุงๆละ 1 กก.          2. กระแทกก้นถุงกับพื้นให้ก้นถุงเรียบและแน่น          3. ใช้มือหรือขวดแบนทุบปากถุงให้ขี้เลื่อยในถุงแน่นสม่ำเสมอ โดยถุงไม่ ปริแตกหรือฉีกขาด          4. แต่งหน้าถุงให้เป็นรูปกระทะคว่ำ          5. สวมคอขวดลงในปากถุง ดึงปลายถุงให้คอขวดติดแน่นอยู่ที่กึ่งปลายปากถุง แล้วพับชายถุงลมและดึงให้แน่น          6. ใช้ยางรัดชายพลาสติกให้แน่นกับคอขวดที่ปากถุง          7.ใส่จุกสำลีให้แน่นและเต็มคอขวด           8. สวมฝาครอบนึ่งหรือปิดทับด้วยกระดาษรัดยางด้วยยางให้แน่น ถือว่าเสร็จ           9. ทำถุงต่อไปจนเสร็จโดยให้แต่ละถุงสวยงามเรียบร้อย สม่ำเสมอ สูตรเห็ดนางฟ้า-นางรม(สูตรขี้เลื่อยไม้ยางพารา 50 กก.)             ขี้เลื่อยไม้ยางพารา                               50          กิโลกรัม            รำอ่อน (รำละเอียด)                             2.5          กิโลกรัม            ปูนขาว                                                0.5           ขีด            ดีเกลือ                                                 3             กรัม            ยิปซั่ม                                                  0.5          ขีด            กากน้ำตาล                                          3              กิโลกรัม            น้ำ                                                       60 % การผสมอาหารเห็ด          ในการผสมอาหารเห็ดจะทำอย่างไรก็ได้   เพื่อให้ส่วนผสมตามสูตรเข้ากันได้ดี                    ในเวลาอันรวดเร็ว ข้อเสนอแนะวิธีการดังนี้ (ยกเว้นการใช้เครื่องผสม) คือ          1. ปรับสูตรอาหารให้เป็นตามปริมาณงานที่จะทำ เช่น ขี้เลื่อยจาก 100 กิโลกรัม. เป็น  200 กิโลกรัม และ 500 กิโลกรัม เป็นต้น จะต้องปรับสูตรวัสดุตามไปด้วยทุกรายการ          2. ชั่งหรือตวงขี้เลื่อยให้ได้ตามสูตร เทเป็นกองยาวกว้างประมาณ 1 เมตร ยาวไปจนหมดขี้เลื่อย          3. ชั่งรำละเอียด น้ำตาลทราย ดีเกลือ และยิปซั่มหว่านทับขี้เลื่อยทีละอย่างจนหมด สำหรับดีเกลือมีปริมาณน้อย การหว่านเลยอาจไม่ทั่วถึง ควรนำไปผสมขี้เลื่อยแล้วหว่านก็จะดีกว่าไม่ผสม           4. ร่อนปูนขาวด้วยตาข่ายมุ้ง ชั่งให้ได้ตามสูตร แล้วหว่านทับลงในกองขี้เลื่อยจนทั่วทั้งกอง           5. ใช้พลั่วปลายตัด 2 อัน ผสมโดยหันหน้าเข้าหากองขี้เลื่อยทั้ง 2 คน อยู่ตรงกันข้ามแล้วตักพลั่วพลิกส่วนอาหารไปด้านซ้าย-ขวาไปมารอบๆ 2-3 รอบ ให้ส่วนผสมเข้ากันดี            6. เตรียมน้ำไว้ให้พร้อมใส่บัวรด ขณะผสมไปก็รดน้ำไปพร้อมกับการผสมอีก  3 - 4 รอบ กะว่าความชื้นในกองมีความชื้นประมาณ 65-70 % โดยสม่ำเสมอจึงหยุด หากขี้เลื่อยมีความชื้อหรือถูกน้ำฝน ปริมาณน้ำที่เติมในสูตรนี้อาจน้อยกว่านี้            7.   ทำการตรวจสอบความชื้นด้วยการสัมผัส โดยกำขี้เลื่อยขึ้นมากำให้แน่น แล้วปล่อยมือ ขี้เลื่อยจะจับตัวเป็นก้อนหลวมๆ แสดงว่าความชื้นพอเหมาะ หากไม่จับตัวเป็นก้อนแสดงว่าแห้งเกินไป หากเป็นก้อนไม่แตกกระจาย และขณะกำจะมีน้ำไหลซึมออกทางง่ามมือแสดงว่าเปียกเกินไป ให้ปรุงแต่งให้ความชื้นเหมาะสมก็พร้อมจะบรรจุและอัดลงในถุงได้ ส่วนผสมนี้จะต้องอัดถุงให้เสร็จภายใน 3 วัน หากเกินกว่านี้ส่วนผสมจะเน่าเสียหาย ขั้นตอนการปฏิบัติงานทำก้อนอาหารเห็ด             1.   เตรียมวัสดุ-อุปกรณ์ที่จะใช้ในการผสมอาหารเห็ด            2.   เตรียมบริเวณสถานที่ที่จะผสมอาหารเห็ด            3.   ชั่งอัตราส่วนวัสดุที่จะผสมตามสูตรที่กำหนด            4.   นำวัสดุที่ชั่งไว้ตามอัตราส่วนผสมรวมกันคลุกเคล้าให้เข้ากัน            5.   ขณะผสมเตรียมน้ำให้พร้อมใส่บัวรดน้ำขณะผสมไปก็รดไปพร้อมกับการผสมอีก 3 - 4 รอบ กะให้ความชื้นในกองมี 60-70 % โดยสม่ำเสมอ             6.   การตรวจสอบความชื้นด้วยการสัมผัสโดยกำขี้เลื่อยให้แน่น แล้วปล่อยมือ  ขี้เลื่อยจะจับตัวเป็นก้อนหลวมๆ แสดงว่าความชื้นพอเหมาะ หากไม่จับตัวเป็นก้อน แสดงว่าแห้งเกินไป แต่ถ้าขณะกำมีน้ำไหลซึมออกมาทางง่ามมือแสดงว่าเปียกเกินไป ให้นำขี้เลื่อยผสมลงไปอีกจนกว่าจะพอดี              7.    ตักอาหารผสมของเห็ดลงในถุง ทำการอัดให้แน่นแข็ง ถุงต้องไม่แตก ขนาดพอดี  สูง 7 นิ้ว  น้ำหนัก 7-9 ขีด มีขนาดสวยงามพอดี               8.   สวมคอพลาสติก พับปากถุงขณะที่พับต้องดึงปากถุงรอบๆให้ตึง รัดยางวงเล็ก  3 รอบ               9.   อุดปิดปากด้วยสำลีอย่างเลวเพื่อกันไม่ให้เชื้อโรคเข้ามาเมื่อนึ่งเสร็จ               10. เอากระดาษปิดปากถุง รัดยางวงเล็ก 3 รอบให้แน่น               11. ทำความสะอาดบริเวณที่ปฏิบัติงานให้สะอาดเรียบร้อย เก็บวัสดุ – อุปกรณ์             ที่นำมาใช้ปฏิบัติงานให้เรียบร้อย มีระเบียบ สวยงาม ปัญหาที่พบในการทำเชื้อเห็ด 1.เชื้อเห็ดไม่เจริญ อาจมีสาเหตุจาก หัวเชื้อไม่บริสุทธิ์ มีก๊าซแอมโมเนียเหลืออยู่ ความชื้นในขี้เลื่อยสูงเกินไป อากาศในห้องบ่มเย็นเกินไป เป็นต้น 2.เชื้อเห็ดเสียเนื่องจากมีเชื้ออื่นปนเปื้อน อาจมีสาเหตุจากอุณหภูมิของหม้อนึ่งต่ำเกินไป หมักปุ๋ยไม่ได้ที่ ถุงพลาสติก รั่ว มีรู จุกสำลีเปียก หรือใช้สำลีเก่า อาจจะเป็นพาหนะนำเชื้อโรคได้ หัวเชื้อไม่บริสุทธิ์ เป็นต้น 3.เส้นใยเห็ดเดินแล้วหยุด หรือเดินเพียงบาง ๆ เนื่องจากขี้เลื่อยหมักไม่ได้ที่ ทำให้มีกลิ่นแอมโมเนียเหลืออยู่ มีสารที่เป็นพิษเจือติดอยู่ เช่น น้ำยางจากขี้เลื่อย น้ำมัน ผงซักฟอก อุณหภูมิในห้องบ่มต่ำเกินไป ปุ๋ยเปียกเกินไป หรือความชื้นในปุ๋ยไม่สม่ำเสมอ 4.เส้นใยเจริญบางมาก สาเหตุจาก อาหารในปุ๋ยไม่เพียงพอมีเชื้อจุลินทรีย์อื่นปนเปื้อน ขี้เลื่อยที่ใช้มีพิษต่อเห็ด 5.เชื้อเห็ดเดินเต็ม แต่ไม่สร้างดอก อาจเนื่องจากเชื้อเห็ดเป็นหมัน 6.ออกดอกกช้า ผลผลิตต่ำ สาเหตุจาก เชื้อเห็ดเสื่อม อาหาร ความชื้น ไม่เพียงพอ เครดิต http://www.simuang.ac.th/vichakhan/somchai/unit_4.html

สนใจเพาะเห็ดถุง เริ่มต้นอย่างไรดี....???

สนใจเพาะเห็ดถุง เริ่มต้นอย่างไรดี....???

คำถามนี้จ่าเอกเจอบ่อยมาก มีคนสนใจที่จะเพาะเห็ดเป็นอาชีพเสริมเยอะมากคับ และหลายคนก็สนใจทำเป็นอาชีพหลัก ซึ่งแนวทางการเพาะเห็ดก็มีหลายรูปแบบ หลายขนาด แล้วแต่กำลังทรัพย์ ความกล้า และความพร้อมของแต่ละคนคับ บางท่านอาจจะมองภาพสวยหรู นับกำไร ว่าลงทุนกี่ก้อน จะได้ก้อนละกี่ขีด กี่วันจะออกอีกรอบ จะขายได้กิโลละเท่าไร และจะเก็บได้กี่เดือน ......โห...กำไรๆๆ คับ คิดแบบนี้ กำไรมากมายยยย.....แต่ในความเป็นจริงมันไม่ใช่แบบนั้น บนหนทางไม่ได้โรยด้วยกลีบกุหลาบแน่นอน วันนี้ผมนะจะมาพูดแบบแนวทางที่น่าจะเป็นแบบกลางๆ เอาเป็นว่า แนวทางจ่าเอกล่ะกัน....
สำหรับคนที่จะเริ่มต้นเพาะเห็ดถุง (โดยเฉพาะคนที่ยังไม่มีความรู้มาก และยังไม่มั่นใจ ไม่มีตลาด) ก่อนที่จะทำอะไรต้องมีการวางแผนบ้าง เล่นเกมส์ยังต้องคิด แล้วลงทุนเพาะเห็ดไม่คิดได้อย่างไร ก่อนอื่นต้องวางแผนก่อนนะ เริ่มตั้งแต่ดูงบประมาณในกระเป๋าเลยว่าเราพร้อมที่จะลองซักเท่าไรดี ่และเราจะสามารถหาตลาดได้ซักวันละกี่กิโล (ที่ต้องวางแผนตลาด เพราะเห็ดเปิดดอก 3-4 วันก็ได้ขายแล้ว) ทางที่ดีที่สุด เรียนแบบจ่าเอกได้ ขายรอบๆ หมู่บ้าน เห็ดออกห้าโล ก็ขายแค่ห้าหลังก็หมดแระ (ไปค้นดูรูปเก่าๆ จ่าเอกก็ขี่มอไซต์ไปขายมาแล้ว) คนทำเห็ดถ้าขาดการวางแผนการตลาดอาจจะทำให้เกิดอาการท้อ เพราะเห็ดมีช่วงพัก 5-10 วัน แล้วแต่ความสมบูรณ์ของก้อน และสภาพอากาศ ดังนั้น การลงก้อนก็เป็นสิ่งสำคัญเช่น หากมีงบประมาณลงก้อน 2500 ก้อน วิธีการแต่ละคนจะไม่เหมือนกัน บางคนเปิดทั้งหมด ฉนั้นจะมีเห็ด ออกประมาณ 3 วัน ในวันที่ 4-6 ซึ่งผลผลิตจะออกมาก อาจจะถึงวันละ 15-20 โล (แล้วแต่ความสมบูรณ์) หลังจากนั้น จะเหงาไป 5-10 วัน แต่วิธีการของจ่าเอกที่เปิดคือ เราจะแบ่งเปิดโดยจะเปิดเป็นชุด 3-4 ชุด เพื่อให้เห็ดไม่ออกพร้อมกัน และจะมีเห็ดหมุนเวียนส่งตลาดทำให้ตลาดไม่ขาดเห็ดใครจะมาส่งแทนเราก็ไม่ได้ ถึงแม้จะออกวันละไม่เยอะ แต่เราจะมีเวลาหาตลาด และรักษาตลาดไม่ให้มีใครมาส่งแทนช่วงที่เราพักก้อน

ต่อไปวางแผนการทำโรงเรือน การทำโรงเรือนสำหรับคนที่ยังไม่มั่นใจ และมีโรงไม้เก่าๆ เล้าไก่เก่าๆ หรือมีวัสดุที่พอจะสร้างโรงเรือนได้ โดยไม่ต้องลงทุนมากก็เอามาใช้ก่อนได้เลย .....เหมือนฟาร์มเพื่อนจ่าเอก ที่หันคา ตอนนี้พัฒนาจากเล้าไก่ไปเป็นฟาร์มมาตรฐานแล้ว .... ต่อมาคือการดูแลรักษา เห็ดถุงดูแลไม่ยากถ้าเข้าใจความต้องการของเห็ด คือ ความชื้น อากาศถ่ายเท อุณหภูมิ และแสง ที่เหมาะสม ก็จะทำให้เห็ดออกได้และมีสุขภาพแข็งแรง สำหรับการให้น้ำ ช่วงแรกที่ฟาร์มจ่าเอกให้ด้วยระบบมือ แต่คิดหัวหมอก ปัญหาที่เจอคือ บางทีก็เปิดน้ำจนเปียกแฉะ เนื่องจากหุ้นส่วน (ติดหนังอินเดีย....อิอิ...เผานิดๆ) หรือทำภารกิจอื่นๆจนลืม ต่อมาจึงต้องติดระบบควบคุม ซึ่งก็ใช้ตัวไม่กี่ร้อยบาท เอาโปรแกรมเท่าที่จำเป็น ทำให้เกิดความแม่นยำ และประหยัดเวลา ทุ่นแรงไปเยอะ
วันนี้เอาเท่านี้ก่อนนะคับ หากใครมีปัญหาข้อสงสัยก็สอบถามอินบล๊อคเข้ามาได้ หรือใครสนใจสั่งเห็ดทอดกรอบไปทดลองชิมก็ยินดี .....ขอบอกว่าเป็นสูตรเฉพาะของที่ฟาร์ม ผ่านการทอดทดลองชิมมา ไม่ต่ำกว่า 20 สูตร....

หวังว่าคงมีสาระ ได้แนวคิดสำหรับผู้ที่กำลังเริ่มต้นนะคับ
....ภาพฟาร์มเพื่อนจ่าเอกช่วงเริ่มต้น( 3 เดือนที่แล้ว) ดัดแปลงจากสิ่งเหลือใช้ มีโอกาศจะเอาภาพปัจจุบันมาให้ชม ว่าก้าวหน้าขนาดไหน...

By จ่าเอกฟาร์มเห็ดไฮเทค